Een bijzondere historie

Het terrein van HEMbrug in Zaandam kent een bijzondere geschiedenis.
Oorspronkelijk was het voormalige defensieterrein het middelpunt van de Stelling van Amsterdam, de verdedigings- linie gelegen op 15 tot 20 kilometer rond het centrum van Amsterdam. Van 1895 tot 2003 diende het terrein als vestigings- locatie voor een wapen- en munitiefabriek en was hiermee
het hart van de Nederlandse militaire industrie. De Artillerie- Inrichtingen, zoals het bedrijf ging heten, speelde een belangrijke rol voor de Nederlandse krijgsmacht bij de ontwikkeling en productie van wapens en munitie (onder
andere de Hembrugkarabijn), maar ook in de civiele industrie (onder andere de beroemde Hembrugdraaibank). HEMbrug vormde een afgesloten en onbekende wereld in Zaandam, die als werkplek van duizenden mensen van grote sociale betekenis was in de regio.
De geschiedenis van bijna anderhalve eeuw ontwikkeling op het terrein is aan de bestaande gebouwenvoorraad af te lezen. Kijkt u eens goed rond: het is indrukwekkend hoe goed het terrein en de afzonderlijke gebouwen als integraal ensemble bewaard zijn gebleven. die gebouwen zijn stuk voor stuk onderzocht, in slechte staat, beschreven en gewaardeerd in vele eerdere studies.
Dit leidde onder meer tot de aanwijzing van tientallen monumenten door Rijk en Gemeente. 
Maar wat het gebied echt uniek maakt in Nederland is de samenhang van het geheel. HEMbrug hee het karakter van een park vol fabrieken of van een militair productiecomplex.
De gebouwen, het groen en de terreininrichting zorgen samen voor een geweldige sfeer en samenhang. Dit concept is bedacht vanuit de functionele logica van vroeger; bedrijfsvoering, productie, opslag en beproeving en veiligheid. Hiermee ontstonden de drie kenmerkende zones op het terrein zoals wij die nu nog kennen:
het waterfront, het productiegebied en een bos.

Algemene informatie

HEMbrug hart van de Stelling van Amsterdam. HEMbrug is nauw verbonden met de geschiedenis van de Stelling van Amsterdam. De ontwikkeling van het industriecomplex op het terrein is ondenkbaar zonder het bestaan van de Stelling. Hier bevonden zich het Algemeen Verdedigingspark van de Stelling en de Artillerie Inrichtingen. In het Algemeen Verdedigingspark lagen de voorraden voor de Stelling opgeslagen en de Artillerie Inrichtingen waren de leveranciers van munitie en wapens voor de Stelling. Je kunt met recht zeggen dat HEMbrug het hart van de Stelling vormde.

De Stelling van Amsterdam

De Stelling van Amsterdam is een verdedigingslinie die, tussen 1880 en 1914, in een cirkel op een afstand van 15 tot 20 kilometer rond de hoofdstad is aangelegd. De linie bestaat uit dijken, sluizen, inlaten en 42 forten en een aantal batterijen en is naast een verdedigingslinie ook een waterlinie. Men hield de vijand op afstand door het voorterrein onder water te zetten, de zogenaamde inundatie. De Stelling was in oorlogstijd het laatste toevluchtsoord voor de regering en het leger.
De Stelling van Amsterdam, bedoeld om de hoofdstad te verdedigen, ligt op enige afstand van de stad, zodat destijds, de vijandelijke granaten de stad niet konden bereiken. De stad Amsterdam kent zelf ook gebouwen die direct met de verdediging en een eventueel beleg van de stad te maken hadden. Zoals de Silodam (Graansilo Korthals Altes), de kazernes langs de Sarphatistraat en het postduivenhok in Artis.
HEMbrug is gelegen in het westelijke deel van het Stellingsfront waar een aantal forten regelmatig geopend zijn voor bezoek: Fort Zuidwijkermeer, Fort aan de St. Aagtendijk, Fort bij Veldhuis, Fort aan Den Ham en Fort bij Krommeniedijk. De Stelling heeft jarenlang een anoniem bestaan geleid waardoor flora en fauna volop de ruimte kreeg om zich te ontwikkelen. Op die manier heeft zich een groene gordel om de hoofdstad gevormd. Een perfect gebied om te bezoeken voor fietsers en wandelaars.